Koklear implant

Koklear implant nedir?

Koklear implant, hasarlı iç kulağın fonksiyonunu yerine getiren bir elektronik tıbbi cihazdır. Seslerin şiddetini yükselten işitme cihazlarının aksine, koklear implantlar beyne ses sinyalleri sağlamak için iç kulağın hasarlı parçalarının (koklea) işini yapar.

Kimlere yardımcı olabilir?

Koklear implantlar şu durumlardaki kişilere yardımcı olabilir:

  • her iki kulakta orta dereceli ile ağır arasında işitme bozukluğu olanlar
  • işitme cihazlarından çok az fayda görenler veya hiç fayda görmeyenler
  • implant takılacak kulakta işitme sağlığı uzmanlarınca yapılan cümle algılama testlerinde %50 veya daha düşük puan alanlar
  • implant takılmayan kulakta veya işitme cihazı kullanılan her iki kulakta işitme sağlığı uzmanlarınca yapılan cümle algılama testlerinde %60 veya daha düşük puan alanlar

Pek çok kişi her iki kulakta da koklear implant kullanır (iki taraflı). İki kulakla dinlemek sesin yönünü tespit etme ve işitmek istediğiniz sesleri istemediklerinizden ayırabilme yeteneğinizi geliştirebilir.

Nasıl çalışırlar?

Pek çok insan, iç kulaklarındaki (veya kokleadaki) tüylü hücreler zarar gördüğünden, işitme kaybı yaşar. Koklear implant, sesin işitme sinirlerinize iletilebilmesini ve işitmenizi sağlar.

How cochlear implant works
 
  1. Kulak arkasında veya vücutta taşınan bir ses işlemcisi sesi yakalar ve dijital koda dönüştürür. Ses işlemcisinde tüm sisteme güç sağlayan bir pil bulunur.
  2. Ses işlemcisi dijital olarak kodlanmış sesi başınızın dışındaki bobin üzerinden implanta iletir.
  3. İmplant dijital olarak kodlanmış sesi elektrik darbelerine dönüştürür ve koklea (iç kulak) içine yerleştirilmiş elektrot dizinine gönderir.
  4. İmplant üzerindeki elektrotlar kokleada bulunan işitme sinirini uyarır, işitme siniri darbeleri beyne gönderir ve bunlar beyinde ses olarak algılanır.

Koklear implantın yararları nelerdir?

Koklear implant kullanan pek çok yetişkin şunları bildirmektedir:

  • Koklear implantla, işitme cihazıyla olduğundan daha iyi işitme 
    Yapılmış bir çalışmada, koklear implant kullanan kişilerin %80’lik bir cümle algılama ortalaması elde ederken, bu oranın işitme cihazı kullananlarda %10 olduğu gösterilmiştir1.
  • Gürültülü ortamlarda işitmeye daha iyi odaklanabilme 
    Bu da, toplantı masaları, restoran veya diğer kalabalık mekânlarda insanlarla sohbet edebilmeyi sağlar.
  • Koklear implanttan önce işitemedikleri sesleri yeniden işitme.
  • Alarmları, kendilerine seslenen kişileri ve yaklaşan araçları işitebildiklerinden, kendilerini günlük hayatta daha güvende hissetme.
  • Telefonda konuşma ve işitme
  • Müzikten keyif alma.

Bu yararları hangi faktörler etkileyebilir?

Koklear implantların faydaları çoğu kez kişiden kişiye değişir. Bu değişikliğin nedeni genelde şunlardır:

  • koklear implant alınmadan önce işitme kaybının yaşandığı süre
  • işitme kaybının ne kadar ileri düzeyde olduğu
  • kokleanın (iç kulak) durumu
  • diğer tıbbi durumlar
  • koklear implant sistemi kullanılırken günlük yaşamda uygulamaya ayrılan zaman.

Kaynakça:

www.cochlear.com

  1. Arndt P,S Arcaroli J, Hines A, Ebinger K, “Within Subject Comparison of Advanced Coding Strategies in the Nucleus 24 Cochlear Implant” Cochlear Corporation,1999.

İşitme Cihazı

İşitme cihazları

İşitme cihazları, sesi yakalayarak ve sesin seviyesini yükselterek etki gösterir.

İşitme cihazı nedir?

İşitme cihazları sesleri yakalar, seslerin şiddetini artırır ve kulak kanalına, oradan da orta kulak yoluyla işitme sinirlerinin bulunduğu iç kulağa gönderir.

Kimlere yardımcı olabilir?

İşitme cihazları en çok aşağıdaki sebeplerden dolayı hafif ila orta derecede işitme kaybı yaşayan insanlar için faydalıdır:

  • normal yaşlanma sürecinde duyusal hücrelerin hasar görmesi
  • yüksek gürültüye maruz kalma
  • ilaçlara reaksiyon
  • kafada yaralanma
  • genetik faktörler (bir aile bireyinden kalıtım yoluyla alınır).

Nasıl çalışırlar?

İşitme cihazları seslerin şiddetini artırır. Seçilebilecek pek çok işitme cihazı türü ve stili vardır, ancak hepsi aynı parçalara sahiptir:

  • işitme cihazını çalıştıran bir minyatür pil
  • sesleri toplayan bir mikrofon
  • sesin şiddetini artıran bir yükseltici
  • kafada yaralanma
  • yükseltilen sesi dış kulağa gönderen bir hoparlör.

Bazı işitme cihazlarında yankılanmayı (vınlama) dengelemeye veya sesi iyileştirmek üzere değiştirmeye yardımcı olabilecek bir dijital işlemci bulunur.

Bir işitme sağlığı uzmanının yardımıyla, aşağıdakilere göre üretilen özel bir işitme cihazı edinebilirsiniz:

  • işitme kaybı seviyeniz
  • kulağınızın şekli
  • sınıf, restoran ve müzik dinleme gibi yaygın ses ayarları.

İşitme cihazının yararları nelerdir?

Pek çok insan işitme cihazlarının aşağıdaki faydaları sağladığını bildirmektedir:

  • çoğu durumda konuşmayı daha iyi işitmelerine ve anlamalarına yardımcı olma
  • grup ortamlarına ve toplantılara daha katılmalarını sağlama
  • işitme kayıplarından dolayı işitemedikleri yumuşak veya hafif sesleri işitmelerine yardımcı olma.

Kaynakça:

www.cochlear.com

İşitme Kaybı Türleri

1-Sensörinöral işitme kaybı

Sensörinöral işitme kaybı terimi, iki farklı sorunu tanımlar: iç kulağı içine alan duyusal kayıp ve işitme sinirini içine alan sinirsel kayıp.

Ne demektir?

Geçmişte, sensörinöral işitme kaybı, “sinirsel sağırlık” olarak adlandırılıyordu. Şimdi biliyoruz ki, çoğu vakada sorun işitme sinirinden daha çok iç kulaktan kaynaklanmaktadır. Buna karşın, bu iki sorunu gruplamaya devam ediyoruz, çünkü iç kulak ve işitme siniri birbirine bağlıdır ve birlikte çalışmaları gerekmektedir.

Bu durum, işitme kaybının vakit kaybetmeden tedavi edilmesinin gerekli olmasının bir başka nedenidir – işitme sisteminin ‘aşağıdaki’ sinirsel bölümlerinin büyüyüp sağlıklı kalması için ‘yukarıdaki’ duyusal bölümlerden girdi alması gerekir.

Sebepleri nelerdir?

Sensörinöral işitme kaybının sebepleri değişken olmakla beraber, genel olarak iki kategoriye ayrılması mümkündür: doğuştan ve sonradan edinilmiş.

Doğuştan işitme kaybı doğumda mevcuttur ve yeni doğan bebeklerde görülen en yaygın sorundur. Kalıtsal yolla alınmış olabileceği gibi, yaşamın fetal aşamalarındaki anormal gelişimden de kaynaklanıyor olabilir. Aşısı geliştirilmeden önce, annedeki rubella veya kızamıkçık, doğuştan işitme kaybının yaygın sebeplerinden biriydi.

Doğum sonrasında meydana gelen, sonradan edinilmiş işitme kaybı, çok çeşitli faktörlerden kaynaklanabilmektedir. Bunlar arasında, travma, presbikuzi (yaşa bağlı işitme kaybı), makine veya ateşli silahlardan gelen gürültüye maruz kalma, Meniere hastalığı ve menenjit sayılabilir. Kulağa zarar verebilen, ancak hayati tehlike taşıyan tıbbi rahatsızlıkların tedavisi için gerekli olan ototoksik ilaçlar da işitme kaybını tetikleyebilir. İşitme sinirindeki tümörler de daha nadir olarak işitme kaybına sebep olabilir.

Belirtileri nelerdir?

İki kulakta da olduğunda, sensörinöral işitme kaybı, konuşmanın ses seviyesi yeterince yüksek olsa bile, konuşmaları anlamakta zorlanmanıza neden olabilir. Bir kulakta olduğunda, seslerin yerini tespit etmede veya arka plan gürültüsü varken işitmede zorlanabilirsiniz.

2-İletim tipi işitme kaybı

İletim tipi işitme kaybı terimi, dış veya orta kulaktaki işitme kaybını tanımlamak için kullanılır.

Ne demektir?

İletim tipi işitme kaybı, ses dalgalarının dış ve orta kulak içinden iç kulağa geçmesini engelleyen bir durum olduğunda meydana gelir. İletim tipi işitme kaybını, kulağınızı tıkayarak kolayca taklit edebilirsiniz; bu işitme kaybı türü temel olarak buna benzer.

Sebepleri nelerdir?

İletim tipi işitme kaybına yol açabilecek sebepler değişkendir ve orta kulak enfeksiyonları (otitis media), benign tümörler (kolesteatoma), kulak zarı delinmesi, travma ve orta veya dış kulaktaki deformasyonlar gibi durumları içine alır.

Belirtileri nelerdir?

İletim tipi işitme kaybında, konuşmaların anlaşılması güçtür ve ancak yeterince yüksek olduğunda ve arka planda fazla gürültü olmadığında anlaşılabilir. İşitme cihazları yardımcı olabilir, ancak bazen yeterli olmaz.

3-Karışık tip işitme kaybı

Karışık tip işitme kaybı, sensörinöral ve iletim tipi işitme kaybının bileşimidir.

Ne demektir?

Karışık tip işitme kaybı, sensörinöral ve iletim tipi işitme kaybının bileşimi olduğundan, hem dış kulakta veya orta kulakta hem de iç kulakta hasar söz konusudur. Bu işitme kaybı türünün şiddeti hafif ile ağır arasında değişkenlik gösterir.  Karışık tip işitme kaybı olan insanlar için, seslerin seviyesi düşüktür ve anlaşılması daha zordur.

Sebepleri nelerdir?

Karışık tip işitme kaybı, dış veya orta kulaktaki iletim hasarı ile iç kulaktaki (koklea) veya işitme sinirindeki sensörinöral hasarın bileşiminden kaynaklanır. Genetik faktörler, yüksek gürültüye aşırı maruziyet, belli ilaçlar ve normal yaşlanma süreci, sensörinöral işitme kaybına sebep olabilir. Doğum kusurları, hastalıklar, tümörler veya kitleler ve baş yaralanmaları, gerek iletim tipi gerekse sensörinöral işitme kaybının olası sebepleridir.

Belirtileri nelerdir?

İşitme kaybı daha çok iletim tipiyse, konuşmaların anlaşılması güçtür ve ancak yeterince yüksek olduğunda ve arka planda fazla gürültü olmadığında anlaşılabilir. İşitme kaybı daha çok sensörinöral tipteyse, ses yeterince yüksek olduğunda bile, konuşmaların anlaşılmasında güçlük yaşanabilir.

Kaynakça:

www.cochlear.com

İşitme Kaybı Dereceleri

İşitme kaybının dereceleri

Bir kişinin yaşadığı işitme kaybının miktarı hafif, orta, ileri düzeyde veya ağır olarak derecelendirilebilir.

İşitme testleri ne kadar ses işitebildiğimizi ölçer. Pek çok farklı test türü vardır ve bir klinik veya işitme sağlığı uzmanı sizin veya çocuğunuzun işitmesini değerlendirmek için en iyi testleri yapacaktır. İşitme testlerini sonuçları odiogram adı verilen bir tabloda gösterilebilir.

İşitme düzeyinizin ölçülmesi, sizin veya çocuğunuzun yaşadığı işitme sorununun türünün tespit edilmesine yardımcı olur ve işitme sağlığı uzmanınızın en iyi tedavi seçeneklerini önermesine yardım eder.

İşitme kaybı desibel işitme düzeyi (veya dBHL) olarak ölçülür. Bu değer, sizin veya çocuğunuzun işitebildiği en yumuşak seviyeyi temsil eder. İşitme düzeyi saf ton sesleri ve konuşma sesleri için ölçülebilir ve her iki kulak (iki taraflı) ve her bir kulak için ayrı ayrı (tek taraflı) ölçülebilir.

Bir kişinin sahip olduğu işitme kaybının miktarı hafif, orta, ileri düzeyde veya ağır olarak derecelendirilir.

  • Normal işitme
    20 dBHL’ye kadar düşük sesleri işitebilirsiniz.
  • Hafif işitme kaybı
    Daha iyi olan kulağınızdaki işitme kaybı 25 – 39 dBHL arasındadır.
    Gürültülü ortamlarda konuşulanları takip etmekte zorluk çekersiniz.
  • Orta dereceli işitme kaybı
    Daha iyi olan kulağınızdaki işitme kaybı 40 – 69 dBHL arasındadır.
    İşitme cihazı olmadan konuşulanları takip etmekte zorluk çekersiniz.
  • İleri düzeyde işitme kaybı
    Daha iyi olan kulağınızdaki işitme kaybı 70 – 89 dBHL arasındadır.
    Güçlü işitme cihazları veya implant gerekir.
  • Ağır işitme kaybı
    Daha iyi olan kulağınızdaki işitme kaybı 90 dBHL’den başlar.
    Daha çok dudak okuma ve/veya işaret dili veya implant kullanımına ihtiyaç duyarsınız.

Kaynakça:

www.cochlear.com

İşitme Kaybı Nedenleri

 

İşitme kayıpları doğuştan veya sonradan olarak gelişebilir. Patolojinin yerine göre genel olarak 3’e ayrılarak incelenir.

  1. İletim tipi işitme kaybı
  2. Sensörinoral (alım tipi) işitme kaybı
  3. Mikst (karışık) işitme kaybı

Dış kulak ve orta kulakla ilgili hastalıklar genel olarak iletim tipi işitme kaybı yaparken, iç kulak, işitme siniri ve beyinle ilgili hastalıklar sensörinöral tip işitme kaybı yaparlar. Eğer işitme yollarının sadece bir yerinde değil birden fazla bölgesinde (aynı anda hem iletim hemde sensorinöral) hastalık varsa mikst tip işitme kaybı ortaya çıkar.

İşitme Kaybı Sebepleri Nelerdir? 
İşitme kaybı sebeplerini, hastalığın hangi bölgede görüldüğüne göre sınıflamak gerekir.

Dış kulak ile ilgili sebepler:

  1. Kulak kiri (buşon),
  2. Dış kulak yolunda yabancı cisim (kulak çöpü pamuğu, kalem arkası silgisi, vb)
  3. Kulak kepçesi yokluğu ya da doğuştan şekil bozukluğu,
  4. Dış kulak yolunun doğumsal kapalı olması,
  5. Dış kulak yolu iltihapları,
  6. Dış kulak yolu tümörleri.

Orta Kulak İle İlgili Sebepler

  1. Kulak zarı delinmesi,
  2. Kulak zarı arkasında sıvı birikimi,
  3. Orta kulak iltihapları,
  4. Orta kulak kemikçiklerinde kireçlenme,
  5. Travma (kafa kemiği kırıkları, kemikçik hasarlanmaları, zar yırtılması vb),
  6. Kolesteatom,
  7. Orta kulak tümörleri,
  8. Metabolik ve sistemik hastalıklar,
  9. Genetik geçişli hastalıklar.

İç kulak ve işitme siniri ile ilgili sebepleri

  1. İç kulak iltihabı,
  2. Enfeksiyonlar (kabakulak, kızamıkçık vb),
  3. Kulak ve kafa travmaları,
  4. Yüksek sese maruz kalma,
  5. İç kulağa zararlı (ototoksik) maddeler ve ilaçlar (kemoterapi ilaçları vb),
  6. Yaşlılığa bağlı.
  7. Meniere hastalığı (işitme kaybı ile birlikte baş dönmesi, uğultu olması),
  8. İşitme siniri tümörleri,
  9. Sistemik hastalıklar (diyabet, tiroid hastalıkları vb),
  10. Bebeklerde  gebelikte annenin geçirdiği bazı hastalıklar,
  11. Bebeklerde gebelikte kullanılan bazı ilaçlar,
  12. Sorunlu doğumlar (Erken doğum, doğum sırasında oksijensiz kalma vb),
  13. Yenidoğanda yüksek sarılık olması,
  14. Genetik.

Kaynakça:

Yrd.Doç.Dr.Selman Sarıca
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
KBB AD
Kahramanmaraş